Alle thema's

De razzia van Rotterdam en Schiedam

2024-10-30T13:40:36+01:00

10 en 11 november 1944. Op bevel van de Duitse bezetter moeten mannen van 17 tot 40 jaar zich melden voor de arbeidsinzet. Zij moeten gaan werken in Duitsland. Zo’n 52.000 mannen worden uit Rotterdam en Schiedam meegenomen. Dit is de grootste arbeidsrazzia van Nederland.

Razzia tijdens de Tweede Wereldoorlog

Een razzia is een door de overheid opgezette jacht op een groep mensen. De inwoners van een bepaald gebied worden hierbij in korte tijd verrast. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er twee soorten razzia’s: vervolgingsrazzia’s en arbeidersrazzia’s. Bij vervolgingsrazzia’s werden in bezet gebied Joden, Sinti, Roma en politieke tegenstanders opgepakt en naar kampen afgevoerd. Bij de Arbeidseinsatz gaat het om arbeidersrazzia’s. Burgers worden opgepakt om verplicht te werken voor nazi-Duitsland.

Weggevoerd

Duitse militairen verzamelen de opgepakte mannen op verschillende plekken in de stad. Vanaf daar gaan ze verder per boot, per trein of te voet. Het is een lange zware reis vol onzekerheden. De mannen worden afgevoerd naar andere plaatsen in Nederland of naar Duitsland. Daar worden ze gedwongen om onder zware omstandigheden te werken.

Siegfried Bouts (17 jaar) schrijft in zijn dagboek:

'Stelt u toch eens voor: Ik ben aan mijn ouders ontstolen en in ballingschap weggevoerd. Ik ben electricien geworden bij de Deutsche Reichsbahn. (…) Ik heb twee keer ontvluchtingspogingen gedaan, die jammerlijk mislukten.'

Na de oorlog

De mannen die de arbeidsinzet hebben overleefd komen na de bevrijding thuis. Het duurt 50 jaar voordat Jaap Folst, zelf overlevende van de razzia, de eerste herdenking organiseert.

Op 10 november 2023 is een monument voor alle slachtoffers van de razzia onthuld (zie foto). Voortaan wordt daar elk jaar op 10 november de razzia herdacht. Dit jaar (2024) is het 80 jaar geleden dat de razzia van Rotterdam en Schiedam plaatsvond.

Koloniaal en slavernijverleden

2022-01-20T11:58:39+01:00

Op de Internationale Dag van de Rechten van de Mens, vrijdag 10 december 2021, biedt het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam excuses aan voor de rol van hun voorgangers in koloniale tijden vanaf de 17e eeuw. Tussen 1602 en 1795 bekleden namelijk de meeste bewindhebbers van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) en de West-Indische Compagnie (WIC) ook functies in het stadsbestuur. De voorlopers van de Rotterdamse colleges van burgemeester en wethouders investeren in deze handelscompagnieën en later in de particuliere slavenhandel en plantages.

Burgemeester Aboutaleb: 'Onze voorgangers speelden een prominente rol in het Nederlandse kolonialisme en de keerzijde daarvan, slavenhandel en slavernij. Zij waren medeverantwoordelijk voor koloniale onderdrukking, van het Caribisch gebied en Afrika tot aan Indonesië.' Het college stelt dat de wreedheden uit het koloniaal en slavernijverleden nog steeds leed veroorzaken onder de generaties vandaag.

Het koloniaal en slavernijverleden stopt niet in 1795. Slavernij wordt in Nederland pas in 1863 wettelijk afgeschaft (de tot slaafgemaakten moesten daarna nog tien jaar op de plantages blijven werken). Ook kan gedacht worden aan de voormalige koloniën Suriname en Nederlands-Indië die tot ver in de 20e eeuw nog tot Nederland behoorden. Daarnaast waren de Nederlandse Antillen nog tot 2010 één land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Het slavernij en koloniaalverleden is niet van lang geleden. Je zou kunnen stellen dat we er nog steeds middenin zitten.

Onderzoek

Het excuus volgt na een onderzoek naar het Rotterdamse koloniale en slavernijverleden dat startte in 2017. De resultaten van dit onderzoek werden eind 2020 gepresenteerd door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in de vorm van drie boeken. Daarna sprak de gemeente met meer dan 200 Rotterdammers, wetenschappers en experts over dit verleden en de betekenis ervan voor het heden en de toekomst.

Sporen uitgewist

Interessant aan het Rotterdamse koloniale en slavernijverleden is dat veel sporen van dit verleden met het bombardement van 14 mei 1940 zijn uitgewist. Veel gebouwen, pleinen, straten en beelden uit die tijd zijn toen volledig vernietigd. Maar dit betekent niet dat het koloniale verhaal niet meer verteld kan worden. De afwezigheid van deze gebouwen, pleinen, straten en beelden betekent juist dat het verhaal op een andere manier via andere bronnen verteld moet worden. Met dit thema wil het Stadsarchief Rotterdam graag helpen dit verhaal naar buiten te brengen.

Bronnen

Het zijn niet alleen bronnen over de koloniale sporen binnen dit thema. Er zijn ook bronnen te uitgelicht uit de voormalige koloniën van Nederland, zoals Suriname en Nederlands-Indië, die gerelateerd zijn aan Rotterdam. Deze lopen uiteen van lijsten van tot slaafgemaakten op Surinaamse plantages uit de 18^e eeuw tot affiches om Nederlandse mannen te werven in de strijd tegen de Indonesische Onafhankelijkheid na de Tweede Wereldoorlog.

Disclaimer

Binnen dit thema komen bepaalde woorden, teksten en beelden voor die als kwetsend kunnen worden ervaren. We benadrukken dat deze woorden, teksten beelden direct zijn overgenomen uit de bronnen uit het verleden en wij daar op geen manier zelf iets ingebracht hebben. De woorden en teksten zijn in de lopende teksten cursief gedrukt of tussen aanhalingstekens gezet.

Vrouwenpower in Rotterdam

2020-03-23T12:45:14+01:00

2025 is voor Rotterdam het Vrouwenjaar. Dat is niet toevallig gekozen: 50 jaar geleden riepen de Verenigde Naties het Internationale Jaar van de Vrouw uit.

Aan de hand van 40 bronnen in de collectie vertelt het stadsarchief wat vrouwen uit de Rotterdamse geschiedenis voor de stad hebben betekend.
Daar zitten beroemde vrouwen bij, maar ook minder bekende. Hun daden en woorden, plannen en positie, strijd en solidariteit, visie en legendes zijn krachtige voorbeelden voor het leven van vandaag en morgen.

Rotterdam groeit!

2021-01-15T12:55:09+01:00

Rotterdam is vandaag de op een na grootste stad van Nederland. Maar dat is niet altijd zo geweest. Ooit was Rotterdam een piepklein dorpje, gelegen aan de oevers van het riviertje de Rotte. In dit thema wordt de groei van Rotterdam, van klein dorpje in 1340 tot de grote stad van vandaag, in beeld gebracht aan de hand van plattegronden. De plattegronden bieden een interessante kijk op hoe Rotterdam zich ontwikkeld heeft door de eeuwen heen.

Kom erachter hoe het oude stadscentrum eruit zag vóór het bombardement, hoe Rotterdam de grootse haven ter wereld kreeg en wanneer de stad de sprong naar zuid maakte en dorpjes als Katendrecht en Charlois opslokte. En wist jij bijvoorbeeld dat Delfshaven ooit bij de stad Delft hoorde? En dat de stadsgrenzen voor lange tijd tot de Coolsingel en Goudsesingel liepen? Klik door op de plattegronden en ontdek het voor jezelf!

Alle plattegronden in dit thema komen uit de collectie van het stadsarchief. Veel van de informatie bij de bronnen is ontleend uit het onderzoek gedaan door Piet Ratsma, oud-medewerker en vrijwilliger aan het Stadsarchief.

De Rotterdamse haven

2019-03-12T14:29:45+01:00

De Rotterdamse haven heeft zich in de loop der eeuwen ontwikkeld tot de grootste haven van Europa. Tot 2004 is het zelfs de grootste haven van de wereld geweest.

Lange tijd is de Rotterdamse haven is een kleine vissershaven. Zoals gebruikelijk ligt de haven bij de stad, in de Nieuwe Maas. In de 19e eeuw geven twee ontwikkelingen de aanzet tot een explosieve groei van haven en stad. Ten eerste wordt de Nieuwe Waterweg gegraven onder leiding van waterbouwkundig ingenieur Pieter Caland. Dit kanaal is noodzakelijk omdat de bestaande routes verzand zijn waardoor schepen alleen via een omweg Rotterdam kunnen bereiken. Op 9 maart 1872 vaart het eerste schip door de Nieuwe Waterweg.

Ten tweede begint Rotterdam vanaf 1869 zijn stadsgrenzen uit te breiden naar omliggende gebieden zoals Katendrecht en Charlois. Ook het eiland Feijenoord wordt Rotterdams grondgebied en de stad kan dit stukje land goed gebruiken voor de aanleg van de spoorlijn, de bouw van huizen en de bouw van nieuwe havens onder leiding van Lodewijk Pincoffs en zijn Rotterdamsche Handelsvereeniging.

Met het lossen van de eerste zeecontainer in 1966 groeit de Rotterdamse haven nog sterker. Hiermee wordt de aanzet gegeven tot de ontwikkeling van de grootste haven ter wereld. In een container worden stukgoederen vervoerd. Vóór de ontwikkeling van containers is het normaal dat alles in kisten of kratten verpakt wordt aangevoerd. Het laden en lossen gaat via containers veel sneller waardoor schepen minder lang in de haven blijven liggen.

De haven van Rotterdam ligt allang niet meer tegen de stad aan, maar ligt, mede door het stijgende containervervoer, de reusachtige schepen van tegenwoordig en de opslag van kolen en olie 50 kilometer buiten de stad: op de Maasvlakte. Welke stad kan nog meer zeggen dat zijn haven zo ver weg ligt?

Rotterdamsche Diergaarde / Diergaarde Blijdorp

2019-03-12T14:49:21+01:00

Oprichting Diergaarde

Rond 1855 richten twee spoorwegmedewerkers in de Rotterdamse binnenstad een spoortuintje in met hun verzameling exotische vogels. De tuin is een groot succes en dit is het begin van de 'De Rotterdamsche Diergaarde' in 1857. De eerste directeur is Henri Martin, van beroep leeuwentemmer.

In 1857 krijgt J.D. Zocher van de gemeente de opdracht om de tuin voor de Diergaarde te ontwerpen. Het moet een plek worden waar de Rotterdammer kennis kan maken met dieren en planten. Zocher voert het plan met zijn zoon Louis Paul uit. De Diergaarde is vanaf het begin een groot succes. Tijdens de aanleg blijft de tuin gewoon open. Binnen acht maanden tijd levert dat al ruim twaalfduizend bezoekers op.

Het park is alleen toegankelijk voor leden van de vereniging. De contributie is hoog. Gelukkig kan iedereen tijdens de kermis met korting de dierentuin bezoeken. Bijna vierduizend stadgenoten die geen lid zijn van de dierentuin bezoeken dan de Diergaarde. De ingang is aan de Kruiskade en om de Diergaarde staat een mooi gietijzeren hek.

Uitbreiding

In 1862 wordt de Diergaarde uitgebreid met opnieuw de hulp van Zocher. Dit gedeelte wordt bekend onder de naam Nieuwe Tuin en sluit aan bij het oude gedeelte. De Diergaarde kan zich meten met die van Amsterdam en Antwerpen.

Verhuizing naar Blijdorp

In 1937 ontstaat het plan om de Diergaarde te verhuizen vanwege het drukke verkeer. De dierentuin wordt verplaatst naar de polder Blijdorp. In 1938 start de bouw van de Diergaarde met de nieuwe naam “Blijdorp”. Architect S. Van Ravesteyn ontwerpt de nieuwe Diergaarde.

Bombardement

Op 14 mei 1940 is de verhuizing in volle gang. De Duitsers bombarderen de binnenstad en daarmee ook de Diergaarde. Veel dieren overleven het bombardement en de vuurzee niet. De dieren die het wel overleven worden overgebracht naar de nieuwe dierentuin. De bouw hiervan is dan nog niet helemaal klaar. Op 7 december 1940 wordt de nieuwe Diergaarde officieel geopend.

Tunnels & bruggen

2019-03-12T14:43:57+01:00

Tunnels en bruggen zijn belangrijk voor de verbinding van Rotterdam. Ze zorgen dat we van A naar B kunnen. Ze brengen verschillende buurten in contact met elkaar. Ze zijn onmisbaar in de stadsontwikkeling van Rotterdam. Kortom, ze maken Rotterdam tot één gehele stad.

De Erasmusbrug is momenteel de meest gefotografeerde brug in Rotterdam, maar tot ver in de 19e eeuw ontbreken bruggen over en tunnels onder de Nieuwe Maas nog volledig.

Rotterdam is een waterstad en ook in de oude binnenstad met de Schie, de Rotte en tal van grachten hebben ontelbaar veel bruggen gestaan. Door het bombardement van 1940 zijn echter veel oude bruggen vernietigd en met het puin is bijvoorbeeld de Schie gedempt. Daarvoor in de plaats worden er talloze nieuwe bruggen én tunnels gebouwd.

Wanneer eind 19e eeuw de stad zich gaat uitbreiden naar Feijenoord, worden bruggen over de Nieuwe Maas een noodzakelijkheid. De haven groeit, de bevolking neemt toe en zodoende ook het verkeer. De eerste Willemsbrug wordt gebouwd en voor de trein een spoorbrug over de Nieuwe Maas. Bruggen moeten hoog genoeg zijn om de steeds grotere schepen te laten passeren of opengezet kunnen worden. Naarmate het scheepvaartverkeer in grootte en omvang toeneemt, wordt uiteindelijk gekozen voor tunnels onder de rivier. De Maastunnel wordt in 1942 de eerste afgezonken tunnel van Nederland.

Bijzondere gebouwen

2019-03-13T08:46:07+01:00

Rotterdam architectuurstad

Rotterdam staat als architectuurbestemming in de top van veel internationale lijstjes en is meerdere keren verkozen tot ‘Architectuurstad van Nederland’. Het bombardement, de wederopbouw én de durf waarmee altijd geëxperimenteerd is met bijzondere ontwerpen van grote architecten maken Rotterdam zo fascinerend.

Gebouwen die de oorlog hebben doorstaan

De bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben niet alleen de binnenstad verwoest maar ook omliggende wijken zoals Bospolder-Tussendijken, als gevolg daarvan staan er weinig echt oude gebouwen in het centrum. Weet jij welke historische bouwwerken de tand des tijds hebben doorstaan?

Op de eerste plaats staat de Grote of Sint-Laurenskerk: het enige wat nog herinnert aan het middeleeuwse Rotterdam ondanks flinke beschadigingen door het bombardement. Op nummer twee staat het Schielandshuis waar de Franse Keizer Napoleon I nog heeft overnacht. Nummer 3 is het Witte Huis uit 1898. Het stadhuis en het oude postkantoor aan de Coolsingel zijn redelijk ongeschonden gebleven bij het bombardement. Echt historisch zijn ze niet, maar ze zijn wel uit de jaren twintig van de vorige eeuw.

Toonaangevende vooroorlogse architectuur

Al vóór de wederopbouw staan de meest baanbrekende gebouwen in Rotterdam. Architect J.J.P. Oud ontwerpt onder andere de woonwijk Kiefhoek, maar ook café de Unie. Architect W. van Tijen zet in samenwerking met architectenbureau Brinkman & Van der Vlugt in 1933 de eerste galerijflat van Nederland neer: de Bergpolderflat. Ook in datzelfde jaar is Huis Sonneveld gebouwd en met de Van Nelle fabriek van Brinkman & Van der Vlugt als architectonisch hoogtepunt, wordt Rotterdam zelfs de bakermat van het Nieuwe Bouwen. Gelukkig zijn deze projecten tijdens het bombardement gespaard gebleven en zijn ze nog steeds te bezoeken.

Wederopbouw

De wederopbouw behelst een ruime opzet en moderne architectuur. De Lijnbaan, De Doelen, het Groothandelsgebouw en de Euromast zijn iconen uit die tijd. Zo ook het Hiltonhotel: het gebouw van wederopbouwarchitect H.A. Maaskant wordt in 2016 zelfs een Rijksmonument.

Vanaf de jaren zeventig komt er een tegenreactie op de wederopbouwstad. Meer woningen worden in de stad gebouwd want tot dan toe zijn die nauwelijks aanwezig. De Nederlandse architect P. Blom ontwerpt de kubuswoningen en de woontoren ernaast, de Blaaktoren oftewel het Potlood en sinds begin jaren tachtig zijn ze een markant herkenningspunt van de stad.

Manhattan aan de Maas

Tien jaar later gaat Rotterdam echt de hoogte in en wordt de Kop van Zuid ontwikkeld met de Erasmusbrug als nieuw symbool van de stad. Met de torens Montevideo, Maastoren, New Orleans en De Rotterdam krijgt de stad een heuse skyline en de bijnaam: ‘Manhattan aan de Maas’.

Tweede Wereldoorlog

2019-03-12T13:46:07+01:00

Rotterdam wordt bijzonder zwaar getroffen in de Tweede Wereldoorlog. Na de verrassingsaanval op 10 mei 1940 volgt een hevige strijd bij de Maasbruggen waar de Duitse militairen denken snel door te kunnen stoten naar het regeringscentrum in Den Haag.

Bombardement

Na het stellen van een ultimatum, waarin de stad onder druk wordt gezet om zich over te geven, wordt de binnenstad op 14 mei alsnog vernield door het bombardement. Meer dan 1.150 Rotterdammers komen hierbij om en ongeveer 80.000 worden dakloos. Op 18 mei geeft de gemeente meteen de opdracht tot een wederopbouwplan, maar vanwege gebrek aan materialen worden voornamelijk noodwoningen en -winkels gebouwd. Eerst moet, letterlijk, puin geruimd worden en voor kleding en onderdak voor de slachtoffers worden gezorgd. Tijdens de oorlog zullen nog veel andere bombardementen plaatsvinden, ook van geallieerde zijde, zoals het 'vergeten bombardement' op 31 maart 1943.

Jodenvervolging

In het begin lijkt de bezetting mee te vallen, maar gaandeweg neemt de nazificatie toe. Aan alle Joodse Rotterdammers in de stad worden al in 1940 discriminerende maatregelen opgelegd. Dit leidt vanaf juli 1942 tot de massale deportaties via Loods 24 in het zuidelijk havengebied. Van de gedeporteerde Rotterdammers overleven slechts weinigen de vernietigingskampen.

Verzet

Na 1943 wordt duidelijk dat de nazi's de oorlog niet gaan winnen. Als gevolg gaan ze over tot intimidatie en geweld. De tekorten in het land nemen toe en daardoor ook het verzet onder de Nederlandse bevolking. Verzetsgroepen overvallen distributiekantoren om bonkaarten te bemachtigen voor onderduikers. Na D-day denken veel mensen dat de bevrijding aanstaande is en tijdens Dolle Dinsdag op 5 september 1944 ontvluchten vele Duitse militairen en NSB'ers de stad. Helaas kent dat laatste oorlogsjaar nog veel ontberingen en dieptepunten. Op 10 en 11 november worden meer dan 52.000 mannen tussen de 17 en 40 jaar weggevoerd tijdens de grootste razzia van Nederland. De operatie heeft mogelijk te maken met Duitse angst dat de weerbare mannen zich bij de oprukkende geallieerde troepen gaan aansluiten.

Hongerwinter

De achterblijvende bevolking heeft in de strenge winter van ‘44-’45 nauwelijks nog eten en moet de hongerwinter zien door te komen door op het platteland naar voedsel te zoeken. In de Randstad sterven velen de hongerdood. Kinderen, door ondervoeding ook wel bleekneusjes genoemd, gaan naar het noorden en oosten van Nederland en komen bij pleegouders terecht. De nazi's jagen ondanks alles nog op ondergedoken Joden en leden van het verzet. Ook onschuldige burgers worden gefusilleerd als represaille tegen het liquideren van nazi's door het verzet.

Bevrijding

Geallieerde voedseldroppings bij onder andere Terbregge zorgen vlak voor het einde van de oorlog voor verlichting. Op 5 mei 1945 capituleren de nazi's, in Rotterdam geven zij zich pas over als de geallieerden de stad binnentrekken en dat is op 8 mei.

Op drift

2020-02-12T14:34:30+01:00

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verlaten om verschillende redenen veel mensen noodgedwongen huis en haard. Ze raken op drift.

Zo verlaten diverse bevolkingsgroepen Rotterdam én keren andere mensen juist terug. In Geschiedenislokaal010 zijn zes groepen uitgelicht. Deze verschillende groepen laten zien dat haast niemand ontsnapt aan de vreselijke gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast blijkt goed en fout niet gemakkelijk te bepalen voor mensen, die hun keuze vaak niet kunnen overzien.

- Vluchtelingen na het bombardement

Op 14 mei 1940 laten de Duitsers rond half twee ‘s middags binnen een kwartier tijd een gigantische bommenregen vallen op Rotterdam-Centrum, Kralingen en Rotterdam-Noord. Het onverwachte bombardement heeft grote gevolgen. In totaal vallen ongeveer 850 doden, raken zeker 80.000 Rotterdammers dakloos en worden zo'n 30.000 gebouwen door de brand verwoest. Het getroffen gebied komt al snel bekend te staan als 'de Puin'. Niks staat meer overeind. Nooddorpen en -winkels worden opgezet. Families en vrienden nemen slachtoffers van het bombardement in huis en andere steden openen hun stadspoorten om duizenden Rotterdammers op te vangen.

- Onderduikers en verzetsstrijders

De Duitse bezetting van Nederland betekent ook de vervolging van vele groepen, waaronder Joden, verzetsstrijders en politieke tegenstanders van het naziregime. Veel families raken op drift en worden uit elkaar gedreven. Handelingen tegen de Duitse bezetter worden steeds zwaarder bestraft en het verzet moet in het geheim opereren. Als gevolg van de vervolging en terreur zitten veel mensen jarenlang ondergedoken. Niet wetende wanneer ze weer de straat op kunnen. Of hun familie, vrienden of collega's nog in leven zijn. En elke dag levend met de angst om ontdekt te worden. Voor zowel Joden als verzet geldt: niemand is te vertrouwen.

- NSB'ers en Duitsers

Voordat de Duitsers Nederland binnenvallen op 10 mei 1940 bestaat de NSB al. In een paar jaar tijd is de partij gegroeid van een kleine 600 leden in 1933 naar 33.000 leden in 1940. In die meidagen van de Duitse inval in 1940 worden zij direct opgepakt en opgesloten. Ook tijdens de oorlog worden de NSB'ers met scheve ogen aangekeken door veel Nederlanders. Kinderen en familieleden van NSB'ers worden geïntimideerd en gediscrimineerd. Na Dolle Dinsdag op 5 september 1944 slaan veel Duitsers en NSB'ers op de vlucht naar Duitsland. Zo ook in Rotterdam.

- Razziagangers

Op 10 en 11 november 1944 gaat Operatie Rosenstock van start. Alle Rotterdamse weerbare mannen worden door de Duitse Wehrmacht opgeroepen zich te melden voor de arbeidsinzet in Duitsland. Ongeveer 52.000 van de 70.000 mannen tussen de 17 en 40 jaar in Rotterdam worden meegenomen. De tocht vanuit Rotterdam richting Duitsland is vol ellende en tegenslagen. De mannen weten niet wat ze moeten verwachten en hoelang ze weg zullen blijven. Een aantal weet te ontsnappen en weet de Duitsers op creatieve wijze te ontlopen.

- Hongertochten en bleekneusjes

Tegen het einde van de oorlog ontstaat een immense hongersnood in Nederland, met name in de grote steden waaronder Rotterdam. Een groot deel van de stadsbevolking leeft in benarde omstandigheden. Door het voedseltekort in de grote steden trekken veel mensen op hongertocht naar het platteland. Bij de boeren is vaak meer voedsel te vinden.

Bleekneusjes worden de stadskinderen genoemd die letterlijk bleek zien van de ondervoeding. Meerdere projecten worden opgezet om deze kinderen naar het platteland te brengen waar ze kunnen aansterken. Sommige kinderen ervaren dit als een leuke tijd, anderen kunnen niet wachten tot ze weer naar huis mogen terugkeren.

- Indische Nederlanders

Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de kolonie Nederlands-Indië overgenomen door de Japanners. Na de Japanse capitulatie roept Sukarno de Indonesische onafhankelijkheid uit op 17 augustus 1945. Wat volgt is de onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië waarin veel mensen met banden met de voormalige Nederlandse kolonisten worden vervolgd. Nadat Nederland zich in 1949 terugtrekt, komen Indische Nederlanders en Molukkers met duizenden tegelijk aan in de havens van Amsterdam en Rotterdam. Rotterdam wordt voor deze Indische Nederlanders hun eerste kennismaking met Nederland. Dat verloopt niet altijd even goed, de kou en kille houding van het moederland, vallen soms bar tegen.

Post

2020-11-05T11:22:49+01:00

We versturen al zo lang we ons kunnen herinneren post. Als een belangrijke graaf een brief schrijft, dan wordt deze verstuurd met een duif of een ruiter te paard.

Vanaf 1807 wordt de post meer centraal geregeld. Er komen brievenbussen en postkantoren. Per post wordt er vanalles verstuurd, nu vooral pakjes.

Prentbriefkaarten

Een prentbriefkaart is een ander woord voor een ansichtkaart. Soms heet het ook een briefkaart.

Een prentbriefkaart heeft twee kanten. Op één kant staat een plaatje. Dat wordt ook wel een prent genoemd. De andere kant is voor tekst. Ook komt de naam en adres op die kant, net als een postzegel.

Tot 1905 maf de tekst alleen maar naam en adres zijn. Dan stuur je dus alleen een plaatje naar iemand. Schrijf je er tekst bij, dan moet je bijbetalen. Later is dat veranderd. Er komt zelfs plek waar je tekst kan schrijven.

Veel briefkaarten worden tijdens de vakantie gestuurd. Zo laat je zien op welke mooie plekken je geweest bent. In de collectie van het Stadsarchief hebben we een heleboel prentbriefkaarten verzameld. Van de meeste kaarten kunnen we alleen het plaatje bekijken. Maar als je geluk hebt, dan kun je zelfs een stukje tekst lezen!

Migratie: Een geschiedenis van de Rotterdammer

2020-04-15T15:43:37+02:00

Als internationale haven- en handelsstad heeft Rotterdam een rijke geschiedenis van migratie. Al in de 17e eeuw kent de stad een vrij open karakter waarin kooplieden uit verschillende gebieden en landen worden ontvangen. Waar een economie groeit zijn bovendien arbeidskrachten nodig.

De groeiende havenstad

Tussen 1890 en 1910 stijgt het aantal Rotterdammers van ongeveer 210.000 naar 430.000 inwoners. De snel groeiende havenindustrie trekt voornamelijk veel migranten uit de landbouwgebieden van Zuid-Holland, Brabant en Zeeland. Een groot deel van de Rotterdamse bewoners met een Nederlandse achtergrond heeft dan ook Brabantse voorouders.

Veel verschillende nationaliteiten

Rotterdam wordt ook nu gekenmerkt door de aanwezigheid van vele verschillende internationale culturen en nationaliteiten. Zo kennen de inwoners van Rotterdam 175 verschillende nationaliteiten. 28% daarvan is niet in Nederland geboren. Sommige komen vrijwillig om een beter bestaan op te bouwen, anderen zijn min of meer gedwongen door politieke omstandigheden. Ook de gezinshereniging heeft gezorgd voor nieuwe Rotterdamse inwoners.

Migratie en spanningen

Dit thema brengt de migratiegeschiedenis van de inwoners van Rotterdam in kaart. De bronnen in dit thema zijn slechts een kleine greep uit de immense migratiegeschiedenis van Rotterdam en lang niet alle nationaliteiten worden hier gepresenteerd. De focus ligt op de nieuwe Rotterdamse inwoners die in de 20e eeuw vanuit het buitenland naar Rotterdam kwamen, van Kaapverdië tot China. Er wordt uitgelegd waarom zij naar Rotterdam kwamen en hoe zij ontvangen werden. Niet nieuw zijn spanningen bij de komst van migranten en vreemdelingenhaat. Tegelijkertijd zijn arbeidskrachten uit verschillende werelddelen met opzet aangetrokken om de groeiende economie te laten draaien. Veranderingen op socio-politiek, economisch en cultureel gebied brengen migratie teweeg en andersom.

De bronnen in dit thema zijn slechts een kleine greep uit de immense migratiegeschiedenis van Rotterdam en lang niet alle verhalen en nationaliteiten worden hier gepresenteerd. Echter is geschiedenislokaal010 altijd in ontwikkeling en staan we open voor de inbreng van nieuwe ideeën en bronnen. Mailen kan naar educatiestadsarchiefDV@rotterdam.nl.

Canon van Rotterdam

2021-06-21T12:30:50+02:00

Een canon is een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van een bepaald gebied. Zowel landen, provincies als steden kunnen een canon laten samenstellen. Zo bestaat er al een Canon van Nederland en is er nu ook een Canon van Rotterdam!

De Canon van Rotterdam bestaat uit 52 onderwerpen (vensters) en geeft een beeld van alles wat iedereen op zijn minst zou moeten weten van de geschiedenis van Rotterdam. De canon is ook een hulpmiddel voor in het onderwijs, geschikt voor gebruik in het basis- en voortgezet onderwijs.

Enkele voorbeelden die in de Canon van Rotterdam kan verwachten zijn:

De Laurenskerk, de onmiskenbare kerk die sinds de 16e eeuw al onderdeel uitmaakt van de Rotterdamse "skyline".

Maria Rutgers-Hoitsema, een onderbelichte Rotterdamse die aan de wieg stond van de vrouwenemancipatie rond de eeuwwisseling van 1900.

Het Zomercarnaval dat sinds 1984 in Rotterdam plaatsvindt. Oorspronkelijk bedoeld als evenement om het gevoel van verbondenheid van Caribische, Kaapverdische en Braziliaanse Nederlanders te versterken, maar inmiddels een jaarlijks fenomeen dat honderdduizenden bezoekers trekt (zie foto).

Nieuwsgierig? Bekijk canon van Rotterdam hier!